• Facebook
  • Twitter
  • İnstagram
  • Youtube
  • Google Plus
Üveyik, Dağların Nazlı Kuşu

Kanatlan Üveykim hele kanatlan

Sana yol vermeyen nâdan sıkılsın

uveyik_0

Nice şiire konu olagelmiştir üveyik kuşu. Kendisi güvercingillerdendir. Zarif narin ürkek bir görünüşü vardır. Güvercin ve kumrudan biraz daha küçüktür. Renkli tüyleri dikkat çeker. Boyunundaki kınalı hale, kanatlarındaki işlemeler göz kamaştırır. Kendisi grimsi bir renge sahip olsada kuyruğunun altı beyaz tüylerle süslüdür. Türkiyemizde çokca görülebilir. Daha çok dağlık kesimlerde ağaçların üzerinde yaşar. Erkek üveyik üreme mevsimi bir çamın başına çıkıp ?turrrrg, turrrrg? diyerek öter. Avcıların önemli av kuşlarından biridir. Tavşan yada keklik vuramayanlar üveyik peşine düşerler. Çok ürkek ve tabiatta yanına sokulması zor bir hayvandır. Ama bu üreme mevsimindeki ötüşleri ile yerlerini kolaylıkla belli ederler. Hiç unutmam ilkokulda bir arkadaşım çok güzel sapan kullanırdı. Ve sapanı ile üveyik avlardı. Bu nedenle aramızda efsane gibiydi.

İlk Üveyik:

uveyik_1Çocukken ava meraklı biri olarak akrabalarım ile ava giderdik. Büyük av hayvanı bulamayınca bizimkiler hemen üveyik avına yönelirlerdi. Bir keresinde vurdukları üveyiğin kanadını itina ile sakladığımı ve defterimin arasında koruduğumu hatırlıyorum. Bir günde elimizde sapanlar avlanırken küçük bir çocuğun elinde minicik bir üveyik yavrusu ile geldiğini gördük. Sanıyorum yuvasından almış. Tabi kuşu çocuğun elinden kurtardık ama bu kuşu ne yapacaktık. Evimize götürüp beslemeye başladık. Gagasının arasından su ve mercimek gibi tanelileri gönderiyorduk. Ama çok küçük olduğu için verdiklerimiz ona ağır geldi ve bunları sindiremeyerek öldü.

Bir Hatıra:

Çok kıymetli bir büyüğümü ziyarete bir hayli uzaklara gitmiştim. Bulunduğumuz yemyeşil ortamda kaldıkları evin altındaki küçük servi ağacında ilginç bir detayı farkettim. İki üveyik buraya yuva yapıyorlardı. Mütemadiyen buradaki yuvaları için çöp taşıyorlardı. Bir ikindi sonrası bunu kendilerine söyleyerek, neden konuşmalarında üveyikten çok bahsettiğini, (Üveyikler gibi kanatlanmak vb. ) sordum. Anadolu?daki bir efsaneden bahsetti. Zamanında yürümekte olan bir canlı olan üveyiğin sonradan uçma melekesi kazandığını n anlatıldığı efsaneden. İnsanlarında bu şekilde tekamül ederek ruh dünyalarında kanatlanabileceklerinden bahsettiler. Gerçekten de üveyiğin farklı bir uçuşu vardır. Havalandığı zaman müthiş diklenir ve sanki bir ok gibi hedefine gider.

Bakımı:

uveyik_2Aslında bakımı hiçte zor bir canlı değildir. Kolaylıkla evcilleşebilir. Ortama uyum sağlar. Güvercingillerden olduğu için onların yediği kırık tahıl gruplarını severek yer. Buğday, arpa, mercimek, pirinç vb. Güvercin kümeslerinde beslenebilir. Bir keresinde kaldığım yerin yakınındaki kafeteryanın camına bir üveyik çarpmış. Ölmek üzere bir halde bana getirdiler. Baktım bayılmış ve gagasının arasından su akıyor. Hemen bakıma aldık. Çarpmanın etkisi ile tüyleri kopmuş, kuyruğu hiç kalmamıştı. Fakat şükür ölmedi ve kısa bir sürede kendisini toparlayarak kafes hayatına uyum sağladı. Önceleri kafese yaklaştığımızda kendisini tellere vuruyordu. Fakat şimdi gayet sakin ve korkusuz. Tüm kopan tüyleri ve kuyruğu da yeniden çıktı. Güvercinlerle çiftleştirmeyi düşünüyorum ama başarılı olup olamayacağımı bilmiyorum.

Üremesi ve Yuvası:

Birbirleri ile uyum içinde olan üveyik çiftleri bahar ayında yuva yapmaya koyulurlar. Genelde yuvalarını sık çalılıkların içine yaparlar. Yuvaları da dalların aralarına konulmuş birkaç çöpten ibarettir. Herhangi bir çalının içinde üveyik yuvası var deseler özel arasanız yuvayı kolay kolay farkedemezsiniz. Ancak yuvada yumurtaları varsa görebilirsiniz. Çocukluğumda tarlaya bahçeye gittiğimizde bazen akrabalarım devamlı bir çalının içine girip çıkan üveyiklerden şüphelenerek yuvalarını bulur ve bana da gösterirlerdi. Aman Allah?ım iki üç çöpün üzerinde o yumurtalar düşmeden nasıl dururdu anlayamazdım.