• Facebook
  • Twitter
  • İnstagram
  • Youtube
  • Google Plus
  • Telefon 0539 404 72 34
Arap Bülbülü

O’nu İlk Kez Hudeybiyede Gördüm:

arap-bulbulu-1Adını eminim çoğumuz duymuştur. Ama nasıl bir şeye benzediğini ise pek çoğumuz bilmeyiz. Adından da anlaşılacağı üzere Arap coğrafyasına ait bir kuştur. Onunla ilk kez Samanyolu Televizyonunun Ramazan Programı çekimleri için gittiğim Mekke civarında karşılaştım. Sıcaklık 50 dereceye yaklaşıyor. Klimalı arabadan dışarıda duramıyoruz. Çekimler için Mekke’den 35 km. uzaklıktaki Hudeybiye?ye gitmişiz. Oradan bir 30 km. daha uzaklaştık. Huneyn Savaşı’nın olduğu vadiye geldik. Biraz ileride Kanuni Sultan Süleyman?ın Mekke’ye su getirtmek için yaptırdığı su kemerlerini çekeceğiz. Birde baktım ilerde çalımsı ağaçcıkların arasında oynaşan siyah damlacıklar görülüyor. Ve yine aynı taraftan harikulade bir şakıma. Elimdeki fotoğraf makinesine tele objektif takarak zoomunu en sona getirdim. Anlıyacağınız bir dürbün oluşturdum. İncelemeye başladım. Evet simsiyah kuşlardı bunlar. Gagaları küçük sivri, kuyruk altlarında hafif sarımsı tüyler olan sığırcık boyunda kuşlar. Sonra deklanşöre dokundum. Hayatımda gördüğüm ilk Arap Bülbüllerine ait fotoğrafların hazırlamış olduğum bir kitapta yeralacağını o an düşünemezdim. Bir sene sonra ?Peygamber Efendimiz?in İzinde Mekke-Medine adlı eseri hazırlarken kitabın, Kanuni Sultan Süleyman’ın Su Kemerleri bölümüne Arap Bülbülleri’nin resimlerini de koyduk. Düşündük ki, o coğrafyada yaşayan Peygamber Efendimiz (SAS) gerçekleştirdiği çöl yolculuklarında, istirahatlarında, hayatının herhangi bir bölümünde bu kuşların ötüşlerine kulak vermiş olabilir. Onların şahsında, Allah?ın sanatını tefekkür etmiş olabilir.

Yaşam Alanları:

arap-bulbulu-2Adından da anlaşılacağı üzere Arap Bülbülleri Arap Ülkelerine ait coğrafyalarda çoğunlukta görülür. Sıcak iklimleri seven bu sevimli canlılar ülkemizde de, güney kesimlerde yaşayabilmektedirler. Özellikle Antakya (Hatay), Adana ve Mersin civarında görülmektedirler. Sık sık gittiğim Adana ve Antakya?da ortalıklarda uçuşan Arap Bülbülleri?ni defaatle görmüşümdür.

Türkiye’mizin güneyinden başlamak üzere, Suriye, Irak, Ürdün, Arabistan?dan Yemen?e kadar uzanan coğrafya Arap Bülbüllerinin ana vatanı gibidir. Yemen?e her gidişimde çevremde birçok Arap Bülbülü gördüğümü hatırlıyorum. Hatta bir keresinde Yemen’in başkenti Sana’dan Sula Şehrine giderken önümüzdeki araba bir Arap Bülbülü’ne çarpmıştı. Hemen arabayı durdurdum. Yerdeki minik siyah kuşa yaklaştım ve ölmüş olan kuşu elime aldım. Az ilerde bir askeri karakol binası vardı. Biz yolda durup yolun ortasında oyalanınca dikkatlerini çekmiş. Birkaç asker yanımıza geldi. Ne yaptığımızı sordular. Elimizdeki kuşu gösterinde birhayli şaşırıp tebessüm ettiklerini hatırlıyorum.

Birgün yolunuz Antakya’ya düşerse bazı dükkanların önlerinde kafeslerde Arap Bülbülü beslendiğini görebilirsiniz. Kalın tok sesi ile özellikle sabahları ve akşamları öten bu kuş Adana Hatay arasında sevilerek beslenen bir kafes kuşudur.

Nasıl Beslenir:

arap-bulbulu-3

Arap Bülbülü etcil bir kuştur. Örneğin bir kanarya yada saka tohumcul olup beslemesi son derece kolaydır. Bir avuç kenevir, aspur yada ayçiçeği onlara günlerce yetebilir. Gerçek bülbüller kafeste beslenemez. Çünkü sadece solucan, böcek vb. canlılar ile beslenebilirler. Arap Bülbülünün bakımı ise diğer bülbüllere göre biraz daha kolaydır. Etcil beslenme yanında meyveler, sebzeler ve hububat ürünleri ile bakılabilir. Genelde Hatay’daki kuş sahipleri besledikleri kuşun kafesine yarım elma yada domates takarlar. Hayvan bunu didikleyerek karnını doyurur. Ancak çok zengin bir menüyü bu kuşa rahatlıkla sunabilirsiniz.

Ben kendi beslediğim Arap Bülbülü?me zaman zaman Bukalemunlarım için ürettiğim un kurdundan veriyorum. Deliriyor etcil yemler için. Çünkü gagasının yapısı bile bunu bize anlatmaya yetiyor zaten. İnce ve sivri. Ağaç çatlaklarından kurt böcek toplamaya müsait şekilde yaratılmış. Meyvenin her türlüsünü verebilirsiniz. Ancak bu meyve sebze ürünleri çabuk bozulup kafeste de koku yapabilirler. Bu nedenle katı ürün vermelisiniz. Mesela bizim bir keşfimiz oldu. Evde misafirler için yapılan kek biraz artmıştı. Bu sertleşmiş atılacak durumdaki keki ufaladık ve yemliğine doldurduk. Bayıla bayıla yedi. Bundan sonra bülbülümüz Beşir?e özel kek yapıp kurutup ufalayıp torbalara doldurduk ve onu besleme konusunda çok rahatladık.

Bu arada onun adı Beşir, çünkü kendisi Arap Yarımadasından ve görünümü siyah. Osmanlı’da da arap yarımadasından getirilen siyah tenli nice paşa olup bunların içinde en çok Beşir isimli Ağalar bulunmaktadır.

Özellikleri:

Arap Bülbülleri son derece hareketli, sevimli ve sempatik canlılardır. Bu güne kadar kuşların içinde evcilleştirilmeye en müsait gördüğüm birkaç kuştan biri de Arap Bülbülleridir. Hiçbir zaman kanarya yada saka kuşu ile kıyas olmayacak şekilde insana yakındırlar. Biraz ilgilenen kişi bu kuşta insansı bir ruh olduğu izlenimine kapılır. Çünkü alıştığı kişiye karşı sıradan değil candan tavırlar sergiler.

Adana ve Antakya bölgesinde bu kuşlar genelde yuvalarından alınmakta ve genç yaşta beslenerek insana yakınlaştırılmaktadır. Gerçekten de evcil bir arap bülbülü ev yada iş yeri ortamında, mekanın neşe kaynağı olabilir. Kafadan kafaya uçarak insanların baş yada omuzlarına konar. Çağırdığınızda elinize gelir ve sizinle oynamaya çalışır. Fıtrat olarak solucan tarzı şeyleri sevdiğinden elinizde bir tesbih varsa onu kaptığı gibi ortaklıklarda bir çocuk gibi tesbihle oynamaya başlayacaktır. Kargagillere benzediği için renkli ve ipsi şeylere ilgisi büyüktür. Bu tarz şeyleri yuvasına taşıyabilir. Gagası ile tuttuğu ipsi malzemeleri uçarak havada taşıyabilir.

Arap Bülbüllerinin bir dezavantajı ise diğer kafes kuşlarına göre daha dağınık ve pis olmalarıdır. Tohumcul bir kuş olmadığı için yediği şeyler (meyve, sebze, vb.) kokuşmaya müsaittir ve yerken dağıtıp sağa sola bulaştırabilir. Ayrıca dışkısı daha sıvımsı olduğu için iyi temizlenmediği taktirde koku yapabilir.

Ötüşü:

Arap Bülbülleri diğer birçok ötücü gibi gün içinde devamlı ötmezler. Sabahları ve özellikle de ikindi sonrası ötüşleri ile meşhurdurlar. Gerçek bülbül ötüşüne benzer tok, kısa ama muhteşem nameleri vardır. Flüt tarzı devamlılık arzeden melodilerde çıkarırlar.

arap-bulbulu-4Evcilleştirmek:

Az öncede söylediğim gibi güney illerimizde yuvadan yavrudan devşirme yapılmaktadır. Yetişkin bir kuş doğadan tutulduğunda biraz uğraş gerektirebilir. Bizim Beşir yavrudan beslendiği için gayet uyumlu ve evcil bir kuştur. Çağırıldığında ele gelir, insanlarla arkadaşı gibi oynar. Hatta bazen bunu azıtıp başınızda bile kalabilir. Yani bıktırırcasına üzerinizde durarak sizi uğraştırabilir. Evcilleştirmek için bir kuştan sadece bir adet beslemelisiniz. Ona nazik davranmalı, elle yakalamaya çalışmamalı, onu ürkütmemelisiniz. Evcilleştirmenin en etkili yollarından biri kafesindeki yemi alıp acıktığında elle yemeğe davet etmektir. Genelde birçok kuş (Jako tarzı papağanlar istisna) bu şekilde evcilleştirilebilir. Ama kendinize yaklaştırmak için sürekli ilgi şarttır. Kuşu elde tutmamak, sıkmamak birçok kuş eğitiminde önemlidir. Ancak kendi Arap Bülbülümüz Beşir?de beni de şaşırtan bir şey yaşadım. Bazen dayanamayıp bu çok evcil kuşumuzu bir kedi gibi mıncıklama isteği olabiliyor. Böyle yaptık sonra bıraktık. Sandım ki kaçarak bizden uzak bir yere konacak. Tam aksi bir şekilde avcumu açtığımda elime konarak durmaya devam etti. Sonraki zamanlarda da mıncıklayarak sevdiğimiz halde hiç kaçmadı. İşte evcilleştirmenin ileri bir safhası ile karşı karşıyayız. Size karşı hiç yabancılık çekmiyor ve elinizden de korkmuyor. Sizden bir zarar gelmeyeceği konusunda herşeyi ile emin.

arap-bulbulu-5Son Söz:

Yemen?den, Mısır?a, Ürdün?den, Kudüs?e, Arabistan?dan Suriye?den güney illerimize kadar birçok yerde gördüğüm bu sevecen kuş bu coğrafyanın neşesi gibidir. Hareketli tavırları, güzel ötüşleri, zaman zaman kafalarındaki tüyleri kabartarak bir çalının tepesindeki duruşları ve kafes hayatında hızlı evcilleştirilebilmeleri ile müstesna canlılardan biridir. Ama bakımı gerçekten ilgi, hijyen gerektirir. Birgün yolunuz bu coğrafyalara düşerse onu farketmeyi unutmayın.

 Talha Uğurluel